U Değeri Hesaplama – Ahşap Duvar, Çatı ve Döşeme Isı Yalıtımı (TS 825)

U Değeri Nedir?

U değeri (ısı geçirgenlik katsayısı), bir yapı elemanının 1 m²'sinden, iç ve dış arasında 1 °C sıcaklık farkı varken geçen ısı gücüdür; birimi W/m²K'dir. U değeri ne kadar düşükse yapı o kadar iyi yalıtılmıştır. Yalıtımsız 19 cm tuğla duvar yaklaşık 1,7 W/m²K iken, iyi yalıtılmış bir ahşap karkas duvar 0,20–0,30 W/m²K düzeyine iner.

R Değeri Nedir?

R değeri (ısıl direnç, m²K/W) bir katmanın ısı geçişine ne kadar direndiğini gösterir; kalınlık arttıkça ve malzemenin ısı iletkenliği (λ) düştükçe büyür. Yalıtım ürünlerinin etiketinde çoğu zaman R değeri yazılıdır; araçta "R değeri gireceğim" seçeneğiyle bu değeri doğrudan kullanabilirsiniz. Bir yapının katmanlarının R değerleri ve yüzey dirençleri birlikte toplam direnci oluşturur, U değeri de bu toplamdan bulunur.

Ahşap Neden İyi Yalıtır?

Masif çamın ısı iletkenliği betonun yaklaşık yirmide biri, tuğlanın üçte biridir. Bu yüzden 9 cm'lik bir kütük duvar, 19 cm'lik yalıtımsız tuğla duvardan daha iyi yalıtır. Yine de tek başına masif ahşap, TS 825'in bugünkü sınırlarını karşılamaz: 9 cm çam duvarın U değeri yaklaşık 1,16 W/m²K, 4,5 cm'lik duvarınki 1,94 W/m²K'dir. Kütük evlerde içten ya da dıştan 5–10 cm taş yünü veya ahşap lif levha eklemek değeri 0,30–0,50 W/m²K bandına indirir.

Ahşap Karkas Duvarda Dikmelerin Etkisi

Karkas duvarda yalıtım dikmelerin arasına konur; dikmenin kendisi (çoğunlukla 5 cm genişlik, 60 cm aralık) yalıtımdan daha çok ısı geçirir. Bu ısı köprüsü göz ardı edilirse U değeri olduğundan %10–15 iyi görünür. Araçta bir katmanı "Ahşap dikmeli" işaretlediğinizde dikme genişliği ve aralığı girilir, köprüleme hesaba katılır.

TS 825 Bölgeleri ve Sınır Değerler

TS 825 "Binalarda Isı Yalıtım Kuralları" Türkiye'yi derece-gün esasına göre beş iklim bölgesine ayırır: 1. bölge Akdeniz ve Ege kıyıları (Antalya, İzmir, Adana…), 2. bölge Marmara ve Karadeniz kıyıları ile Güneydoğu (İstanbul, Bursa, Samsun…), 3. bölge İç Anadolu ve geçiş kuşağı (Ankara, Konya, Eskişehir…), 4. ve 5. bölgeler Doğu Anadolu'nun soğuk illeridir (Erzurum, Kars, Ağrı…). Her bölge için duvar, çatı ve döşeme U değerlerine ayrı sınır verilir; soğuk bölgelerde sınır daha düşüktür. Araç il seçildiğinde bölgeyi ve sınırı kendisi getirir. Bölge il merkezine göredir; yüksek ilçeler bir üst bölgede olabilir.

Örnek Sonuçlar

Araçla hesaplanmış birkaç tipik yapı (içten dışa):

Ahşap karkas duvar – alçıpan 12,5 mm, OSB 11 mm, 10 cm taş yünü (5×10 cm dikmeler, 60 cm aralık), OSB 11 mm, havalandırmalı boşluk ve lambri: yaklaşık 0,35 W/m²K. Beş bölgenin de duvar sınırını sağlar; dikmeler hesaba katılmasaydı 0,31 görünürdü.

Çatı – alçıpan, 15 cm taş yünü mertekler arasında, OSB, havalandırmalı kiremit altı: yaklaşık 0,24 W/m²K; 1–3. bölgelerde yeterli, 4. bölgede 1 cm, 5. bölgede 3 cm daha yalıtım gerekir.

Kütük ev duvarı – 9 cm masif çam: 1,16 W/m²K; içten 5 cm taş yünü (latalar arasında) ve alçıpan eklenince yaklaşık 0,47 W/m²K, 10 cm ile yaklaşık 0,29.

Sıkça Sorulan Sorular

İyi bir U değeri kaçtır?

Dış duvarda 0,40 W/m²K ve altı Türkiye'nin çoğu bölgesi için yeterli, 0,25 ve altı çok iyi, 0,15 civarı pasif ev düzeyidir. Çatıda sınırlar duvardan daha sıkıdır; ısı yukarı kaçtığı için çatı yalıtımı en çok fark yaratan katmandır.

Ahşap evde yalıtım gerekir mi?

Masif ahşap tuğla ve betondan çok daha iyi yalıtır ama 9–10 cm'lik bir kütük duvar tek başına bugünkü TS 825 sınırlarını karşılamaz. Karkas evlerde dikme arası 10–15 cm mineral yün ya da ahşap lif levha, kütük evlerde içten veya dıştan ek bir yalıtım katmanı standart çözümdür.

Havalandırmalı cephede dış kaplama hesaba katılır mı?

Hayır. Lambri, deck tahtası veya fibercement gibi arkası havalandırılan kaplamalar ısı yalıtımına katılmaz; araçta "havalandırmalı hava boşluğu" katmanından sonraki katmanlar bu yüzden hesaba alınmaz. Bu kaplamalar yağmur ve güneşe karşı korur, yalıtım işini arkadaki katmanlar yapar.

Bu sonuç resmî ısı yalıtım raporu yerine geçer mi?

Geçmez. Araç tasarım aşamasında katman ve kalınlık seçmek içindir; ruhsat için gereken TS 825 raporu yetkili mühendisçe binanın tamamı için hazırlanır. Yoğuşma (terleme) kontrolü bu araçta yoktur.

Yalıtım ürünleri için izolasyon malzemeleri, ahşap karkas evinizin tüm malzemesini hesaplamak için ahşap ev hesaplama aracı, ortamın ahşaba etkisi için ahşap nemi hesaplama sayfalarımıza bakabilirsiniz.